Amerika’da Baseball, Xalîkan’da Hotêçok

Baseball (Beyzbol)’a benziyen Hotêçok (çokhot, çokêhot) oyunu, nasıl ve hangi yollardan Xalîkan Kürdlere geçtiği merak konusudur. Kürd sözlü tarihin yazılı tarihe geçilmesinin çok geç olması ve bu oyun hakkında kaynakların olmaması bir çok soruyu cevapsız bırakmaktadır.

Amerika’nın italyan asıllı Christoffel Columbus tarafından İspanyol bayrağı altında keşif (1492) edilmesinden sonra, bu kıtanın İngiliz kültürü ve dili etkisine girmesinden yola çıkırılırsa, İngilizlerin sömürgesi altında kalan Hindistan’ında Kürdler’le bir ilişkisi olduğunu düşünülürse, baseball’un bu ilişki çevresinde Kürdlere ulaşma ihtimalin oldukça büyük olduğu gözüküyor.

Baseball konusunda Amerikalı ve Ingilizli’lerinde Kürdler gibi bir kaynağa muhtaç olduklarını rahatlıkla söyleyebiliriz. Yüzyıllardır, Amerikalı ve Ingiliz araştırmacılar arasında yürütülen tartışmalar hala devam etmekte; baseball Amerikan icadı mı, yoksa Ingiliz mi?

Tartışmaları bir yana bırakırsak. Biritanya’da bu oyunun 11.yüzyıldan beri oynandığı ve günümüze kadar geldiği süre içinde, bir çok eski oyundan etkilendiği veya alındığı iddia edilmektedir. Baseball’un Ingiliz “cricket” ve “rounders” oyunlarından türevlendiklerini söylenmektedir. Hatta Iskoçya oyunu “dog and cat” ‘danda etkilendiği tartışmalar arasında.

Hindistan ilişkisi ise daha çok günümüzde bu ülkede hala “cricket” oyunun oynanması’dır. Bu oyunun 17.-18. yüzyıllarda bir Ingiliz şirketin, Hindistan’da kuralması esnasında getirildiği söylenmektedir.

Hotêçok oyunun Kürdlere nasıl ulaştığını bir kaç varsayımdan yola çıkılabilinir. Birincisi, Kürd ve Hint ilişkisi: aynı bölgede olmaları, kökenlerin veya aynı ırktan gelmeleri. Ikinicisi bu oyunun, kaç kuşak önce Kürdler tarafından oynanması ve diğer önemli bir veride, başka bir Kürd oyunu çokqît’in (çokêqît) cricket’e benzerliğidir.

Baseball kuraları ve geliştirilmesi 18. yüzyıldan sonra olmuştur. Dolasıyla eğer 18.yüzyıldan önceki baseball ve Hotêçok benzerliğini ispat edilirse, iki oyunun hangi yüzyılda birbirinde ayrildiğini veya kesiştiği bulunabilinir.

Son olarak, bu konu hakkında şimdiye kadar Kürdler tarafından işlenmediğini varsayarak, tartışmanın içine girmeden, sadece tespitlerde bulunduk. Daha doğrusu, baseball’un kimin icat ettiği tartışmasına Kürdler’de bu andan itibaren katılabilir.

Hotêçok
Hotêçok

Kaynakça

  1. History of baseball in the United States
  2. Origins of baseball
  3. History of cricket in India to 1918

About