Orta Anadolu’da Klasik Kürd Evlerin Bir Planı – H.Wensel

Alman Hermann Wenzel'in 1937'de yayınlanmış (Forschungen in inneranatoLien 2. Die Steppe als Lebensraum) kitabında, Orta Anadolu Kürd (Cihanbeyli, Yunak, Haymana) evleri hakkındaki kısa gözlemleri:

Kürt köylerindeki evler birbirinden farklı ve oldukça uzak mesafede aralarında hayvan sürülerinin geçişini sağlayacak bir biçimde duruyor.

Kürt evi, genelde, içinde insan ve hayvanın aynı çatı altında barındığı bir bütünlük sergiliyor. Bir başka deyişle, at ve sığır cinsinden hayvanlarla, insanlar arasında paylaşılmış oluyor. Koyun ve keçi sürüleri ise, onlara has ve köyün dışında bulunan barınaklarda tutuluyor. Develer ise, genelde dış ulaşımda kullanıldıkları için, ya yoldadırlar, ya da otlakta bulunuyorlar.

Evlerin temel itibariyle mimarisi kare veya geniş dikdörtgen biçimindedir. Dış duvarlar, kesilmiş yontulmuş taşlardan oluşuyor. Ön cephe duvarında, içinden bir atın zor geçebileceği büyüklükte bir kapı bulunuyor. Pencereler hem sayı olarak az, hem de evin iç bölümlerini güçlükle aydınlatabilecek küçüklüktedir. Evin iç bölümünde bir ara duvar, oturma yeri ile ahırlık olan bölümünü birbirinden ayırıyor. Yayla evlerinde aynı modele göre yapılmış. İç bölümler ara kapılarla ayrılmamış.

Kışlık evler daha donanımlı. Oturma bölümünde divan bulunuyor, pencereler camlı, ara salon ve odaların kapıları bulunuyor. Çatı / dam, kiriş, üstü kamış ve toprakla örtülü ve arkaya doğru hafif eğik bir vaziyettedir. Damın üstünde kışlık için gerekli olan ot ve sap yığınakları bulunuyor. Evin yan tarafına bitişik, alçak havlu ile çevrili ahır bulunuyor. Kışın hayvanlar burada barındırılıyor. Varlıklı olan ailelerin oturma evleri ile ambar ve ahırlıklar birbirinden ayrı olarak bulunuyor. Yine, misafirlerine (misafir odasına) sıkça rastlamak mümkün. Kapı eşiği, kapı ve pencere çerçeveleri ve köşe taşları Ermeni mermer ustalarının elleriyle yapılmış. Kahve mutfağı misafir odasından ayrı bulunuyor.[1]


Kaynak

1Hermann Wenzel: "Forschungen in inneranatoLien 2. Die Steppe als Lebensraum", Kiel Universitesi Coğrafya Fakültesi – 1937; çevirisi: Nuh Ateş – Bîrnebûn 3, Payîz 1997 (birnebun.eu/hejmar/birnebunweb3.pdf).

About