Poraz û Sam

Di dîroka (tarîxa) gotini a Kurdan de, navên mîna zivistan, bihar, havîn, payîz, berf û baran wekî kesand tên bihesibandine. Di wêje'a (lîteratura) me a gotin de, li ser vê mijarê gelek vegotin hene. Yek ji vanan jî, çîroka ba'ê porêz û samê ye.

Ba'ê porêz, bayekî ji bakûr têye. Bayekî kûr û pir sar e. Berf û baranê bi xwe re dîne. Ba'ê samê jî, ji başûrê rojhilatê têye. Bayekî ziw e. Vê re, ba'ê çolê jî tê gotin.

Li gora mîtolojîyeke Kurdan, ba'ê porêz û ba'ê samê tim didana hev. Rojeke, Porêz bi Samê re gotive, ez'ê bi careke re berfê bibarînim. Samê jî gotive; ez jî bi careke re wê berfê bihelînim.

Ketine qarê hev. Yekî gotive: "De were kê vexwar (biserket), î çavî î din der xîne.'' Porêz bi Samê re gotive: ''Lêblêm tu'î havek berf li erdê nehelînî.''

Poraz dest bi ba'î xwe dike, berfê tavê nav hev û lê dibe dupi. Berf hate sivê (sibê) dibare. Der û deşt, qul û qewerê ji berfa derbas nabin. Dor tê Samê. Sam bi hersekî, di rojeke de berfê her dereke dihelîne. Sam bi Porêz re dibê: de were binêre ka tu'î havek (habek) berf bibinî.

Êdin, Poraz û Sam teve hev li der û deştan, li çiya û banî'an, li kort û newalan, li çem û kanîskan, li çol û zozanan, li gund û bajaran digerin. Lê, rastê havek berf na yên.

Wextê ku, saxê xwe êdin jê bikin, di gundekî re derbas dibin û pîreke dibînin. Pîrê di teşteke hesin de, kincên kurkan (zarokan) xwe dişûştine. Poraz û Sam çûna ba wê û bi pîreke re halûhewalê xwe kat kirine. Poraz gotive: ''Me tu der nehîştin, lê me havek berf nadît; ka bila em li bin teştê (leganê) te jî binêrin. Ka berf heye, tune ye.'' Poraz teştê Pîrê hesînî hildide, çi binêre di bin de haveke berfê dibîne. Sam bahsê warê (wenda) dike. Poraz, êdin çavekî Samê der dixîne. Ji wê pêl ve de, ba'ê Samê korîk tê.

Vegotin: şivanekî Burunsuz-ê
Berhevkar: Orhan Çetinkaya, Xalko Qerecedaxê

About